Сўнгги янгиликлар
Янгиликлар
Норин туман Экология ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш бўлими томонидан 2024 йил 4-чорагида ҳамда “Яшил макон” умуммиллий лойиҳаси доирасида амалга оширилаётган ишлар хусусида ОАВ воситалари ходимлари ҳамда ижтимоий тармоқ вакиллари учун пресс-тур ўтказилди.
Мулоқотда давлат инспекторлари томонидан 2024 йилнинг 4 чораги давомида Ўзбекистон Республикасининг атроф табиий муҳитни муҳофаза қилишга доир қонун, қарор ва фармойишлар ижросини таъминлаш мақсадида бошқарма давлат инспекторлари томонидан ҳудудларда 127 маротаба назорат тадбирлари олиб борилди. Олиб борилган назорат тадбирлари давомида 35 та қонунбузилиш ҳолатлари аниқланиб, аниқланган қонунбузилиш ҳолатлари юзасидан 35 нафар ҳуқуқбузарларга нисбатан Ўзбекистон Республикаси Маъмурий Жавобгарлик тўғрисидаги Кодекснинг тегишли моддаларига асосан жавобгарликка тортилиб 20 млн. 350 минг сўм миқдорида маъмурий жарима қўлланилгани ва фуқаролар томонидан табиатга 4 млн 210 минг 300 сўм миқдорида зарар етказилганлиги таъкидлаб ўтилди.
Шунингдек, инспекторлар томонидан 13 млн. 057 минг сўм маъмурий жарима ва 3 млн 263 минг сўм табиатга етказилган зарарлар давлат фойдасига ундирилган.
Таъкидлаш лозимки бошқарма инспекторлари томонидан Сув, ер ресурслари, ер ости бойликларини муҳофаза қилиш йўналиши бўйича қонунбузилиш ҳолатларига йўл қўйган 1 нафар ҳуқуқбузарларга нисбатан 9 млн. сўм миқдорида маъмурий жарималар қўлланилиб, шундан 6 млн. 300 минг сўм миқдоридаги маъмурий жарималар ундириб олинган.
Шунингдек, вилоятимиз миқёсида “Тоза ҳаво” ойлиги давомида 500 дан ортиқ автомобилларда автотранспорт воситасидан чиқаётган зарарли чиқиндилар билан атмосферани ифлосланишини ва уларнинг зарарлилик даражасини аниқлаш ишлари амалга оширилган ва ҳозирда профилактик тадбирлар давом этмоқда.
Шу билан бирга экология бошқармаси инспекторлари профилактик назорат рейд тадбирлари натижасига асосан хазонларни, ўсимлик қолдиқларини ва қурилиш материаллари ҳамда битумни очиқ аланга олдириб ёқиш ва бошқа табиатга зарар етказиш бўйича назорат тадбирлари олиб борилаётгани таъкидланди. Ушбу назорат тадбирлари давомида 9 нафар хуқуқбузарга нисбатан 1 млн 100 минг сўмлик жарима қўлланилди ва давлат фойдасига ундирилди.
Шунингдек чиқиндилар билан боғлиқ ишларни амалга ошириш бўйича 22 нафар фуқарога нисбатан 3 млн 898 минг сўмлик маъмурий жарима қўлланилди.
Ҳозирги кунда мамлакатимизда судлар фаолиятида шаффофликни таъминлаш бўйича муҳим ислоҳотлар амалга оширилмоқда, бу эса, ўз навбатида, фуқаролар ва тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш кафолатларини кучайтиришга хизмат қилмоқда.
Бундан ташқари, суд мажлисида тарфларнинг тортишуви тамойили ҳамда давлат манфаатларини самарали ҳимоя қилиш прокурорнинг судлар томонидан фуқаролик, иқтисодий ва маъмурий ишларни кўриб чиқишда иштирок этиши, шунингдек ишларни кўриб чиқиш натижалари бўйича қабул қилинган суд ҳужжатлари устидан шикоят қилиш билан боғлиқ процессуал нормаларни янада такомиллаштиришни талаб қилади.
Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига судларда ишларни кўришда прокурорнинг ваколатларини таъминлашга қаратилган ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисидаги ЎРҚ-968-сонли Қонуни билан Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексига давлатнинг қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилиш мақсадида прокурорнинг ер билан боғлиқ ҳуқуқий муносабатлар, давлат мулки, давлатга етказилган зарарни қоплаш ва давлат бюджетидан ундиришлар билан боғлиқ ишларда иштирок этиш ҳуқуқини, шунингдек, давлат манфаатларини ҳимоя қилиш учун судга ариза билан мурожаат қилиш ҳуқуқини назарда тутувчи ўзгартиш ва қўшимчалар киритилди.
Шунингдек, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексига прокурорнинг ерга оид ҳуқуқий муносабатлар, давлат мулки, табиатни муҳофаза қилиш қонунчилигини бузиш, давлат бюджетидан ундирувни амалга ошириш, ўзбошимчалик билан қурилган бинога мулк ҳуқуқини тан олиш, хусусий мулк сифатида эгалик қилиш ва ундан фойдаланиш фактини аниқлаш, божхона тўловларини ундириш билан боғлиқ ишларда иштирок этишини назарда тутувчи ўзгартиришларни киритилди.
Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикасининг Фуқаролик процессуал кодексида, Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодексида ва Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий суд ишларини юритиш тўғрисидаги кодексида суд муҳокамасининг вақти ва жойи тўғрисида прокурорни тегишли тартибда хабардор этилмасдан кўрилган, прокурорнинг иштироки назарда тутилган ишлар бўйича кассация ва тафтиш протести, протест бериш тўғрисидаги масалани ҳал қилиш учун судлардан ишни талаб қилиб олишга бўлган ҳуқуқ, шунингдек, ушбу тоифадаги ишларни кўриб чиқиш юзасидан чиқарилган суд ҳужжатлари устидан шикоят қилиш тартиби кўрсатилган.
Ушбу қонун прокуратура органларининг одил судловни амалга оширишга кўмаклашиши, фуқароларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини, жамият ва давлатнинг қонун билан қўриқланадиган манфаатларини тўлиқ ҳимоя қилиш, шунингдек судларда ишларни кўришда қонунийликни мустаҳкамлаш борасидаги фаолияти самарадорлигини янада оширишга хизмат қилади.
Наманган туманлараро иқтисодий судининг судьяси Бекзод Мадрахимов
Ҳуқуқий давлатнинг асосий белгиларидан бири бу - Давлат фуқароларнинг Конституция ва қонунларда мустаҳкамланган ҳуқуқлари ва эркинликларини таъминлайди. Давлатнинг ушбу функцияси эса инсон ҳуқуқ ва эркинликлари ҳимоячиси бўлган суд органлари томонидан амалга оширилади.
Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 134-моддаси мазмунига биноан суд томонидан қабул қилинадиган ҳужжатлар қатъий ҳисобланади ва Ўзбекистон Республикаси бутун ҳудудида бажарилиши мажбурийдир.
Дарҳақиқат, суд ҳужжатларининг реал ижроси таъминланмас экан, одил судлов ўз мазмун-моҳиятини йўқотади, суд ҳужжати эса қоғоздагина қолиб кетаверади.
Умумий қоидага биноан, ҳар қандай иш бўйича қабул қилинадиган ҳал қилув қарори қонуний кучга киргач, агар унинг устидан апелляция тартибида шикоят қилинмаган (протест киритилмаган) бўлса, у қабул қилинган кундан эътиборан бир ойлик муддат ўтгач, қонуний кучга киради. Апелляция шикояти (протести) берилган тақдирда, агар ҳал қилув қарори бекор қилинмаган бўлса, апелляция инстанцияси судининг қарори қабул қилинган кундан эътиборан қонуний кучга киради. Демак, ҳал қилув қарори ижро этилишининг асосий шарти унинг қонуний кучга кирганлиги ҳамда бекор қилинмаганлиги ҳисобланади.
Агар, Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексида бошқача қоида назарда тутилмаган бўлса, суд ҳужжатининг ижроси суд томонидан бериладиган ижро варақаси асосида амалга оширилади.
Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг 335-моддасига кўра, суд томонидан берилган, ундирувчининг суд ҳужжатини мажбурий тартибда ижро эттириш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат ижро варақасидир.
Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси336-моддаси мазмунидан кўринадики, суд ҳужжати бўйича битта ижро варақаси берилади, фақат ушбу кодексда назарда тутилган ҳоллар мустасно. Ушбу ҳолатлар эса мазкур модданинг 2 ва 3-қисмларида батафсил келтирилган.
Ижро варақаси суд ҳужжатини қабул қилган суд томонидан ушбу ҳужжат қонуний кучга киргандан сўнг 5 кун ичида ундирувчига ёки унинг илтимосномасига кўра давлат ижрочисига ижро этиш учун берилиб, Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси337-моддасида белгиланган талабларга жавоб бериши лозим.
Амалдаги қонунчилик талабига кўра, суд ҳужжати қонуний кучга кирган кундан эътиборан ёки суд ҳужжатининг ижроси кечиктирилган ёки бўлиб бўлиб ижро этилган тақдирда, муддат тугаган кундан эътиборан уч йил ичида ижрога тақдим этилиши мумкин.
Бироқ, Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодекси339-моддасида ижро варақасини ижрога тақдим этиш муддатининг узилишига асос бўлган 2 та ҳолат юзага келганда, ушбу ҳолатлар тугаган пайтдан бошлаб муддатнинг ўтиши янгидан бошланади.
Эътиборли жиҳатлари шундаки, биринчидан, суд ҳужжатларини ижроси билан боғлиқ аризаларни судлар томонидан кўриб чиққанлик учун давлат божи ундирилмайди, манфаатдор шахс, асосан ундирувчи ариза ва унга зарур ҳужжатларни илова қилинишининг ўзи етарли ҳисобланади.
Қолаверса, қуйида кўриб чиқиладиган ушбу турдаги аризаларни судларда кўриб чиқишнинг ўзига хос муддатлари ва тартиби белгиланган.
Ушбу тоифадаги аризаларни кўриб чиқишнинг ўзига хос жиҳатларига тўхталадиган бўлсак, иқтисодий судларнинг суд ҳужжатларини ижро этиш билан боғлиқ аризаларни кўриб чиқишнинг ўзига хос тартиби ва муддатлари Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг “Иқтисодий судларнинг суд ҳужжатларини ижро этиш” деб номланган V бўлимида батафсил келтирилган.
Ушбу аризаларни кўриб чиқиш тартиби ва муддатлари, иштирокчилари доираси бир-биридан фарқ қилсада, ҳар қайси турдаги аризани кўриб чиқиш натижаси бўйича суд ажрим чиқаради, унинг кўчирма нусхаси ундирувчи ва қарздорга, зарур ҳолларда давлат ижрочисига юборилади, ажрим устидан шикоят қилиниши (протест киритилиши) мумкин.
Бироқ, аризани бериш ҳуқуқига эга бўлган шахслар, уларни суд мажлисида иштирокчиларни жалб этилган ҳолда кўриб чиқиш ҳамда уни кўриб чиқиш муддатларида фарқлар кўринади.
Хусусан, ижро варақасини ижрога тақдим этишнинг ўтказиб юборилган муддатни тиклаш, ижро варақасининг дубликатини бериш тўғрисидаги аризаларни кўриб чиқишда ариза келиб тушган кундан бошлаб 1 ойлик муддат белгиланган бўлса, суд ҳужжатининг ижросини кечиктириш ёки уни бўлиб-бўлиб ижро этиш, ижро этиш усулини ва тартибини ўзгартириш, суд ҳужжатининг қайтарма ижроси, ижро иши юритишни тўхтатиб туриш ва тугатиш бўйича аризалар 20 кун, ижро иши юритишни тиклаш тўғрисидаги аризалар эса 10 кун муддатда (келиб тушган кундан бошлаб) кўриб чиқилиши белгиланган.
Ижро варақасини чақириб олиш ва янги ижро варақасини бериш бўйича аризаларни кўриб чиқишда эса қатъий муддат белгиланмаганлиги унинг ушбу турдаги аризаларни кўриб чиқишнинг ўзига хос жиҳатини кўрсатади (ИПК347-модда).
Шунингдек, мазкур тоифадаги аризаларни бериш ҳуқуқига эга бўлган шахслар доирасида ҳам айрим фарқларни кўриш мумкин бўлиб, ижро варақасини ижрога тақдим этишнинг ўтказиб юборилган муддатини тиклаш ва ижро варақасининг (суд буйруғининг) дубликатини бериш бўйича аризаларни фақат ундирувчи, суд ҳужжатининг қайтарма ижроси бўйича аризани фақат қарздор судга бериши мумкин бўлса, ижро ишини юритишни тиклаш бўйича аризани давлат ижрочиси ёки ундирувчи, суд ҳужжатининг ижросини кечиктириш ёки уни бўлиб-бўлиб ижро этиш, ижро этиш усулини ва тартибини ўзгартириш бўйича, ижро иши юритишни тўхтатиб туриш ва тугатиш бўйича ҳамда ижро варақасини чақириб олиш ва янги ижро варақасини бериш бўйича аризаларни ундирувчи, қарздор ёки давлат ижрочиси бериши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг 198-моддасига биноан, агар қонунда ёки суд томонидан бошқа муддат белгиланмаган бўлса, суднинг ажрими дарҳол ижро этилади. Бундан шундай хулоса қилиш мумкинки, суд ажримлари дарҳол кучга киради.
Суднинг ажрими устидан ушбу кодексда назарда тутилган ҳолларда, шунингдек ажрим ишнинг келгусидаги ҳаракатига тўсқинлик қилган тақдирда, суднинг ҳал қилув қароридан алоҳида тарзда шикоят қилиниши (протест келтирилиши) мумкин.
Таъкидлаш лозимки, бошқа ажримлар устидан апелляция шикояти (протести) берилмайди, лекин бу ажримларга қарши эътирозлар суднинг ҳал қилув қарори устидан қилинган апелляция шикояти (протести)га қўшиб қўйилиши мумкин. Агар, ИПКда бошқа муддат белгиланмаган бўлса, ажрим чиқарилган кундан эътиборан бир ойдан ошмаган муддатда унинг устидан шикоят (протест) берилиши мумкин.
Ўзбекистон Республикаси иқтисодий процессуал кодексининг 334-моддасига биноан, суд ҳужжатлари қонуний кучга киргач ижрога қаратилади, бундан қонунчиликда белгиланган тартибда дарҳол ижрога қаратиш ҳоллари мустасно.
Дарҳол ижрога қаратиладиган суд ҳужжатларига қуйидагилар киради:
- Даъвони таъминлаш бўйича чоралар кўриш;
- Келишув битимини тасдиқлаш;
- Ҳакамлик судининг ҳал қилув қарорини мажбурий тартибда ижрога қаратиш учун ижро варақасини бериш;
- Чет давлат судининг, арбитражининг ҳал қилув қарорини тан олиш ва ижрога қаратиш тўғрисидаги ажримлар.
Учқўрғон туманлараро
иқтисодий суди раиси О.Садиков
судьяси А.Хакимов
Никоҳ тузишни ҳоҳловчи шахслар белгиланган намунадаги ёзма ёки электрон ариза билан мурожаат этгандан кейин бир ой ўтгач шахсан уларнинг иштирокида амалга оширилади. Узрли сабаблар бўлганда ( ҳомиладорлик, бола туғилиши, бир тарафнинг касаллиги ҳақидаги маълумотномаси, хизмат сафари тўғрисида гувоҳнома, вояга етмаганнинг тўла муомалага лаёқатли деб эълон қилиши-эмансипация) ФҲДЁ органи бир ой ўтгунга қадар никоҳ тузишга рухсат берилиши мумкин. Алоҳида ҳолларда
(ҳомиладорлик, бола туғилиши, бир тарафнинг касаллиги ҳақидаги маълумотномаси, хизмат сафари тўғрисида гувоҳнома ва бошқалар) никоҳга ариза берилган куни тузилиши мумкин.
Никоҳни қайд этиш муддатини узайтириш никоҳ тузувчиларнинг биргаликдаги аризаларига асосан кўриб чиқилади ва етарли асослар бўлганда шунингдек ФҲДЁ органининг ташаббуси билан муддат уч ойгача узайтирилади.
Никоҳга белгиланган намунадаги ариза никоҳланувчиларнинг шахсини тасдиқловчи ҳужжатлари асосида, барча саволларга аниқ ва тўлиқ жавоб берган ҳолда тўлдирилади. ФҲДЁ органи томонидан никоҳланувчи шахсларнинг никоҳ тузилганлигини қайд этиш тўғрисидаги аризасини қабул қилишда белгилнган тартибда тиббий кўрикдан ўтиш учун йўлланма берилади, Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 17-моддаси иккинчи қисмида кўрсатилган холатларда, эллик ёшгача никоҳ тузувчи шахслар ОИВ –инфекцияси юзасидан тиббий текширувдан мажбуран ўтадилар. Никоҳланувчи шахсларнинг тиббий кўриги тиббиёт муассаси томонидан бепул ўтказилади. Никоҳланувчи шахслар 50 ёшдан ошган бўлса уланинг розилиги билан тиббий кўрикдан ўтказилади
Никоҳ ёши эркаклар ва аёллар учун 18 ёш деб белгиланган.(Оила кодекси 15 модда) Узрли сабаблар бўлганида, алоҳида ҳолларда ( ҳомиладорлик, бола туғилиши, вояга етмаган шахснинг тўла муомалага лаёқатли деб эълон қилини -эмансипация), никоҳга киришни ҳоҳловчиларнинг илтимосига кўра никоҳ давлат рўйхатидан ўтказиладиган жойдаги туман, шаҳар ҳокими никоҳ ёшини кўпи билан бир йилга камайтириши мумкин.
Mаъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексга асосан никоҳ ёшига етмаган шахс билан ҳақиқатда никоҳ муносабатларига киришиш, ота-она ёки уларнинг ўрнини босувчи шахслар,томонидан никоҳ ёшига етмаган шахсни эрга бериш, уйлантириш, никоҳ ёшига етмаган шахс билан никоҳ тузишга доир диний маросимни амалга ошириш маъмурий жавобгарликка сабаб бўлади.
Никоҳланувчилар никоҳ тузишга монелик қиладиган ҳолатларни яшириш оқибатлари тўғрисида огоҳлантирилади.
Агарда никоҳланувчи шахсларни лоақал биттаси рўйхатдга олинган бошқа никоҳда турган шахслар ўртасида, насл-насаб шажараси бўйиича тўғри туташган қариндошлар ўртасида, туғишган ва ўгай ака-укалар билан, опа-сингиллар билан, шунингдек фарзандликка олувчилар билан фарзандликка олинганлар ўртасида, лоақал биттаси руҳияти бузилиши сабабли суд томонидан муомилага лаёқатсиз деб топилган шахслар ўртасида никоҳ қайд этилишига йўл қўйилмайди.( Оила кодекси 16 моддаси ).
Никоҳни расмийлаштириш, ариза берилган ФҲДЁ органидан бошқа ФҲДЁ органида ҳам амалга оширилиши мумкин. Бунда, ФҲДЁ органи никоҳланувчи шахсларнинг хоҳишига кўра бошқа ФҲДЁ органига берилган аризани жисмоний шахснинг шахсий идентификация рақами (ЖШШИР) орқали электрон ахборот тизимидан олади ва белгиланган тартибда никоҳни расмийлаштиради. Ариза қабул қилган ФҲДЁ бўлими эса никоҳ қайд қилинганлиги ҳақида аризага белги киритади.
Никоҳни қайд этиш фақат никоҳланувчи шахсларнинг иштирокида амалга оширилади. ФҲДЁ органи никоҳланувчи шахсларнинг тиббий кўрикдан ўтганлигига ҳамда текширув натижалари билан хабардор эканлиги ишонч ҳосил қилгандан сўнг никоҳни қайд этади. Никоҳнинг ишончнома бўйича ёки вакил орқали,шунингдек тиббий кўрикдан ўтганлиги хақидаги маълумотнома мавжуд бўлмаганда қайд этилишига йўл қўйилмайди.
Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 109, 105, 104-моддаларида қасддан баданган енгил, ўртача оғирликдаги, оғир ва ўта оғир тан жароҳатлари етказганлик учун тегишли жазо чоралари белгиланганлигини. ЖКнинг 103-моддасида эса шахсни ўзини ўзи ўлдириш даражасига етказиш учун ҳам қатъий жазо чоралари белгиланганлигини, бундай ҳаракатлар шахсни қўрқитиш, унга раҳмсиз муомала қилиш ёки унинг шаъни ва қадр-қимматини муттасил равишда камситиш натижасида содир қилинмоқда.
Туманда оилавий зўравонликга учраган хотин-қизларнинг ҳисоби олиб борилмоқда. Уларга ҳуқуқни мухофаза қилиш идоралари (ИИБ) томонидан ҳимоя ордерлари берилиб, моддий, маънавий ва психологик ёрдамлар кўрсатилмоқда.
Асосий қонунимиз бўлган Конституциямизнинг 63-моддасида Оила жамиятнинг асосий бўғини эканлиги ҳамда жамият ва давлат муҳофазасида бўлиш ҳуқуқига эга эканлиги алоҳида эътироф этилган.
Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2011 йил 20 июлдаги “Судлар томонидан никоҳдан ажратишга оид ишлар бўйича қонунчиликни қўллаш амалиёти тўғрисида”ги қарорида судларга оилани мустаҳкамлаш, эр-хотинлар ва улар фарзандларининг қонун билан қўриқланадиган манфаатларини ҳимоя қилишдан келиб чиққан ҳолда никоҳдан ажратиш ҳақидаги ишларни фуқаролик ишларининг энг муҳим туркумларидан бири деб ҳисоблаш ва бундай ишларни кўришга эътиборни кучайтириш мажбурияти юклатилган.
Ёш оилаларнинг ва вояга етмаган фарзандлари бўлган эр-хотинларнинг никоҳларини мустаҳкамлашга ва уларнинг барқарорлигини сақлаб қолишга судларнинг алоҳида эътиборларини қаратишлари лозим.
Ўзбекистон Республикаси Оила кодексининг 40-моддаси талабига кўра, никоҳдан ажратиш ҳақидаги ишлар судда эр ёки хотиннинг аризасига биноан даъво ишларини ҳал қилиш учун белгиланган тартибда кўрилади.
Никохдан ажратиш ҳақидаги ишни кўришда суд эр-хотинни яраштириш ва оилавий вазиятни соғломлаштириш чораларини кўришга мажбур.
Эр-хотинни яраштириш чораларини кўришда суд тарафларнинг ёки улардан бирининг илтимосига ёхуд ўз ташаббусига кўра ишнинг кўрилишини бошқа вақтга қолдиришга ва эр-хотинга ярашишлари учун Оила кодексининг 40-моддасида кўрсатилган доирада, яъни олти ойгача бўлган муҳлат белгилашга ҳақли.
Суд яраштириш учун берилган муддатда, эр-хотинни яраштириш мақсадида ажрим нусхаларини улар яшайдиган ҳудуддаги маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш бўлимига, маҳалла фуқаролар йиғинига муҳокама қилиш ва яраштириш учун юбориши лозим.
Ишнинг кўрилишини бошқа вақтга қолдирилаётган муҳлат эр-хотиннинг ўзаро муносабатларини ва уларнинг яшаб кетиш имкониятларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши лозим.
Оилани сақлаш манфаатида суд иккинчи марта ишни кўришни қолдиришга ва эр-хотиннинг ярашиши учун қонунда кўрсатилган, олти ойгача бўлган муҳлатни белгилашга ҳақли.
Жамиятимизда қонунсиз никоҳ асосида турмуш қурган хотин-қизларнинг оиладаги ҳуқуқлари бирмунча чекланган ҳолда бўлади. Бундай хотин-қизлар фарзандларига туғилганлик гувоҳномаларини олишда, уй-жойга бўлган бўлган ҳуқуқларини ҳимоя қилишда, турмуш ўртоғининг мулкидан мерос олишда муаммоларга дуч келмоқдалар. Шу сабабли хотин-қизлар турмуш қуришда никоҳни қонуний расмийлаштиришлари лозим бўлади.
Шу билан бирга эр-хотинларларга никоҳ шартномасини тузишларини маслаҳат берамиз. Никоҳланувчи шахсларнинг ёки эр ва хотиннинг никоҳда бўлган даврида ва (ёки) эр ва хотин никоҳдан ажратилган тақдирда уларнинг мулкий ҳуқуқ ҳамда мажбуриятларини белгиловчи келишуви никоҳ шартномаси деб ҳисобланади.
Мазкур шартномани тузиш орқали эр-хотин ўзининг мулкий ҳуқуқлари ҳимоясини кафолатлайди. Никоҳ шартномасининг тузилиши никоҳ тугатилгандан кейин ҳам собиқ эр-хотинлар ўртасидаги мулкий муносабатларни тартибга солишда муҳимдир. Яъни, шартномада мулкий муносабатларга оид қоидаларнинг батафсил акс эттирилиши кейинчалик юзага келадиган мулк билан боғлиқ низолар, келишмовчиликларни судгача, тинч йўл билан ҳал этиш имкониятини яратиб, судлашиб юришнинг олди олинади.
ФИБ Учқўрғон туманлараро судининг
раиси: Б.Касимов